Imali Elungile? Icala lobuKristu leMali Eqotho kanye ne-Bitcoin
UmBhalo uphatha imali njengombuzo wenhliziyo hhayi ithuluzi elingathathi hlangothi. Ukuthi umuntu uphatha kanjani ingcebo ifundwa kulo lonke iBhayibheli njengophawu oluqondile nolushoyo ukuthi ukuthembela kwakhe kuhlala kuphi. Uhlelo lwemali ehamba ngezimo ezethemba ngezindlela iningi lamakholwa alikaze nakanye lime ukuhlola futhi ukukhathazeka okudala ngezisindo eziqotho kuvela ukuthi kubukhali kakhulu ebhange laseNingizimu Afrika namuhla njengoba kwakunjalo ezimakethe zasendulo.
Ukhiye wokuthatha
Ukukhathazeka kweBhayibheli ngezisindo nezilinganiso ezithembekile kuwukukhathalela ubulungisa kubantu abavamile abangakwazi ukuqinisekisa isikali. Imali ye-Fiat idlulisela buthule inani lisuka kubalondolozi liya kubakhiphi ngokusebenzisa ukwehla kwamandla emali, isimo sesimanje sebhalansi engamanga. Ukunikezwa kwe-Bitcoin okungaguquki kwezigidi ezingu-21, okuphoqelelwa izibalo esikhundleni sezikhungo, kusondelene nombono weBhayibheli wemali eqotho kunanoma yiluphi uhlelo olungalulazwa ngokuthanda kwakhe.
Imali njengendaba yomfundi
UJesu wakhuluma ngemali kaningi kunasezulwini noma ngesihogo. Wayengayiphathi njengesifundo somnotho. Wayeyibheka njengengokomoya, okuyinto ehluke kakhulu. Lapho kukhona ingcebo yakho, nenhliziyo yakho iyakuba lapho. Lowo mugqa awusona iseluleko sokuhlela imali esigqokiswe ngolimi oludala.
Kuyisimangalo sokuthi ukwethembeka komuntu kuya kuphi buthule lapho kungekho muntu obukelayo. Isixwayiso mayelana noMammon sisabonakala. UJesu akazange achaze ingcebo njengento emane ilukhuni ukuyiphatha noma njengento emane inezingozi ezithile ezilawulekayo. Kunalokho walibiza ngokuthi liyimbangi eqondile kaNkulunkulu ngokwakhe, amandla alwela ukwethembeka okujulile komuntu futhi ngokuvamile anqoba lowo mncintiswano ngokuqondile. Esikweni ayegxile kulo, uMammon wayengelona neze igama elingathathi hlangothi noma elingenabungozi. Yachaza uhlobo lwemali ebisibe yingcweti buthule futhi ngokuphelele.
Lolo hlaka olulodwa lushintsha buthule umbuzo wonke umKristu ocabangayo okufanele awubuze ngempela ngeBitcoin. Iphuzu alikho nhlobo ukuthi izobuya kahle yini kulo nyaka. Iphuzu liwukuthi ingabe imali oyongayo ithembekile ngempela, kungakhathaliseki ukuthi ivuza isineke noma iyayijezisa buthule nokuthi ingabe isiza abantu abavamile noma ikhipha kubo ngobumnene kangangokuthi abakaze bezwe nakanye isandla singena ephaketheni labo.
Izisindo eziqotho kanye nephethini yeBhayibheli
Izaga ziqondile ngendlela encomekayo ngakho konke lokhu. “Isilinganiso esikhohlisayo siyisinengiso kuJehova, kepha isisindo esilungile siyintokozo yakhe. Ivesi alimile lodwa nhlobo. ULevitikusi, uDuteronomi, u-Amose noMika bonke baphindela esihlokweni esifanayo, bexwayisa ngokuphindaphindiwe ngezikali zokungathembeki nezinhlobonhlobo zezilinganiso ezifihlwe esikhwameni. Ngokufunda ndawonye benza isimangalo esisodwa esingaguquki: UNkulunkulu unendaba kakhulu nobuqotho besilinganiso ngokwaso, hhayi nje izinhloso eziyimfihlo zomthengisi.
Lokhu bekungakaze kube yingqondo. Emakethe yasendulo umhwebi onezisindo ezimbili, esindayo sokuthenga nesisodwa esilula ngokudayisa, wayengaphamba omakhelwane bakhe umsebenzi wabo wonke futhi angabanjwa. Ukukhathazeka okusemBhalweni kuqondene ngqo nalowo ohlukunyeziwe, lowo ongenandlela nhlobo yokuhlola isikali esimi kuso.
Bamba leso sithombe ngokumelene nokwehla kwamandla emali yesimanje futhi ukulingana kuba nokungakhululeki ngempela. Uma ibhange elikhulu landisa imali ngokushesha kunokukhula komnotho wangempela, linciphisa ngokuthula amandla okuthenga erandi ngalinye eselizuziwe neselivele likhona. Isilondolozi sesiguli sithwala ukulahlekelwa. Umkhiphi wemali esanda kwakhiwa uyayijabulela inzuzo, ayichithela emhlabeni ngaphambi kokuba izintengo zibe nesikhathi sokuzilungisa. Kuyibhalansi engamanga esebenza esikalini sikazwelonke futhi ngilandelele ngqo umakhenikha wayo kubalondolozi abajwayelekile baseNingizimu Afrika empeleni kwenzekani ekongeni kwakho.
Abantu abaningi abaliboni ukushintsha kwesisindo esikhwameni.
Ukululazeka kuyisono esidala, akusona esisha
Akukho kulokhu okuqale ngamabhange amakhulu. Ababusi baseRoma babesusa imiphetho emalini bese behlanganisa insimbi eyisisekelo kudenariyu wesiliva kwaze kwaba yilapho imali eyake yahlanganisa umbuso yayiyithusi ngaphansi kobuso obusiliva obuncane. Labo abasebenzisa izinhlamvu zemali bezwa amanani enyuka kudala ngaphambi kokuba baqonde ukuthi kungani. Okushintshile esikhathini samanje akusona isilingo kodwa ukuhilizisana. Ukwehlisa insimbi kuthathe iminti, isithando somlilo nesikhathi. Ukwandisa imali yesimanje kuthatha isinqumo senqubomgomo kanye nantambama.
Kusukela ngo-1971 akukho mali enkulu eye yagxiliswa kunoma yini ongayikala ngempela. Ngasinye siyisithembiso esilawulwayo, esiqondiswa kuphela ukwahlulela kwekomiti kanye nokuguquguquka kwesifiso sepolitiki esizungezile. Isikhathi eside amakomiti aziphatha kahle. Bese kufika ukwethuka. Phakathi kuka-2020 no-2023 i-United States yandise ukutholakala kwayo kwemali okubanzi ngamaphesenti angaphezu kwamashumi amane, kanti amanye amabhange amakhulu asebenzisa izinguqulo zawo zomnyakazo ofanayo. Umhlengi owayengenzanga lutho olungalungile uvele wabuka isisindo esikhwameni sakhe sincipha futhi akekho owake wamthumelela isaziso.
Iphepha le-IMF lango-2011 linikeze leli gama elinesizotha lezemfundo: ukucindezela kwezezimali, intela kuma-savers eqoqwa ngamanani enzalo aphethwe ngaphansi kwamandla emali. Umbuso uthwele izikweletu ezinzima. Esikhundleni sokuzenzakalela ngokusobala ivumela ukwehla kwamandla emali kuqhubeke ngaphezu kwembuyiselo kukheshi namabhondi ukuze isikweletu siphele buthule ngezindleko zawo wonke umuntu ophethe imali. Kuyintela efihliwe ebekwe ngaphandle kwevoti kubantu abaqondile iZaga ezilokhu zibuyela kubo.
Okwenza ukwehlisa isithunzi kumlingiswa
Umbhali uJimmy Song ucindezela yonke impikiswano ngesinyathelo esisodwa esicacile, endaweni yezimiso zokuziphatha. Imali ye-Fiat, uphikisana nayo, ayigcini nje ukukhiqiza ukungasebenzi kahle kwezomnotho emaphethelweni. Iphinde ivuselele ukuziphatha komuntu ngokumelene nazo kanye izimfanelo ubuKristu obuzama kanzima ukuzihlakulela. Ivuza obolekayo ngaphezu kwesilondolozi. Kujezisa ukubekezela. Ngolimi izazi zezomnotho ezithanda ukusebenzisa, kuphakamisa ukukhetha kwesikhathi, okuyindlela elinganiselwe nehlelekile yokusho ukuthi ifundisa abantu ukubamba isikhathi samanje futhi bathule bangazethembi ikusasa.
I-logic ayiyona inkimbinkimbi uma usuhleli nayo. Uma ukheshi kuqinisekiswa ukuthi izolahlekelwa inani ngenkathi ilindile khona-ke ukulondoloza ngenkuthalo kuba inhlawulo ehamba kancane futhi ukuboleka ngokushesha kuba umnyakazo onengqondo. Uhlelo olwakhiwe ngaleyo ndlela aluhlali lungathathi hlangothi ngohlobo lwabantu olulwakhayo. Iqeqesha wonke umphakathi ukuba ufinyelele ezindaweni ezimfishane.
Imali yomsindo iqhuba isikhuthazo ngenye indlela ngokuphelele. Uma into oyilondolozayo igcina ukubaluleka kwayo ngokuhamba kwesikhathi, ukonga, ukuhlela kanye nesineke konke kuklonyeliswa buthule futhi, yingakho nje okuthandwa isikhathi esiphansi nama-horizons amade kuvame ukuhamba ndawonye ngemali enzima ngempela. Lokhu akukhona nganoma iyiphi indlela iphimbo elisheshayo lokuceba futhi akuzange nakanye kwahloselwe ukuba yilo. Iphuzu eliphelele leNgoma lihlezi ngokulinganayo ezingeni lesistimu ngokwayo, hhayi ukuhweba komuntu ngamunye okungase kwenziwe. Imali okungekho muntu ongayiphrinta ngasese imane ithembeke kakhulu futhi ukwethembeka endleleni yokuhwebelana iyona kanye into umBhalo ohlale ubuya ukuzoyicela buthule. Ngibeke icala lemali eliphelele isikhathi eside I-Bitcoin njengemali ezwakalayo.
UStan Reeve kanye nethuba lesonto
UStan Reeve, ebhalela i-Founders Ministries, konke lokhu kuvela komunye umnyango ngokuphelele. Akanandaba nokuthi i-Bitcoin inezomnotho ezinhle futhi unesithakazelo kakhulu ekutheni ubuhlakani bubukeka kanjani kumKristu ozama ukuphatha izinsiza ezweni elingadlali kahle.
Umbhalo wakhe awukhethile ungokaLuka 16, umfanekiso womphathi ongathembekile, lapho uJesu etusa lendoda hhayi ngokungathembeki kwayo kodwa ngokubona kwayo kusengaphambili. UJesu uthi amadodana okukhanya ngokuvamile awahlakaniphile kangako ngezinto zaphakade njengoba abantwana balesi sikhathi beqonda okwasemhlabeni. UReeve ufunda konke lokho njengokukhuza okuthambile kodwa okuqondile. AmaKristu avunyelwe, ngisho nokulindela ngenkuthalo, ukuba acabange ngokucophelela ngendlela akulondoloza ngayo lokho akunikeziwe.
Isicelo siyasebenza. Inhloso ephethe izimali zayo ezigciniwe ngemali elahlekelwa amandla okuthenga unyaka ngamunye ibheka ukunikeza kwayo kuncipha, isabelomali esisodwa ngesikhathi. Ibandla elikuqondayo lokho okuvikelwe yimpahla ethile lingenza isinqumo esithembekile mayelana nemali ebekelwe ukusebenza iminyaka eminingi. UReeve akawatsheli amasonto ukuthi athenge ini. Ubatshela ukuthi bangabheki eceleni.
Igolide, ukwethembeka kanye Bitcoin sika kusengaphambili
Emlandweni omningi wobuKristu imali ethembekile yayimane nje igolide. Ukunikezwa kwayo kwakhula kancane kakhulu ngoba ukukhipha insimbi endaweni eqinile kuyabiza ngempela futhi akupheli futhi akukho nkosi noma kuphi eyayingavele ilawule enye yayo ukuba ibe khona ngokuthanda kwayo. Isiyalo esithulile sezinga legolide kwakuwukuthi uhulumeni wangaleso sikhathi kwakufanele aphile ngokwethembeka ngokwamandla akhe noma alulaze obala lapho abantu bakhe bengabona khona ngokucacile okwenzeka kubo.
Izinkinga zegolide zonke zazingokomzimba. Kunzima ukubamba futhi kuphuze nokunyakaza. Ukuyidlulisela emngceleni kuyabiza futhi ukukhombisa ukuthi ibha iyiqiniso kuthatha isivivinyo futhi uchwepheshe okhokhelwayo ukuze azi. Lokho kungqubuzana yikho kanye okwenza igolide ladedelwa emakhulwini eminyaka kuqala libhala izimangalo zegolide kwase kuthi, lapho izimangalo zephulwa, labhalwa ephepheni elisekelwa lutho ngaphandle kwesithembiso sabantu abalinyathelisayo.
I-Bitcoin iphendula lobo buthakathaka obuthile ngaphandle kokuyeka ubulukhuni. Umkhawulo wayo wezinhlamvu zemali eziyizigidi ezingamashumi amabili nanye awuphathwa yinoma yisiphi isikhungo futhi awukwazi ukususwa ngokufunwa, ngenxa yenhlekelele noma ngesidingo sezepolitiki. Iphoqelelwa yiwo wonke ama-node agcwele asebenzisa isofthiwe, izinkulungwane zemishini ezimele ezenqaba ngokuzenzakalelayo noma iyiphi i-Ibhulokhi ezama ukudala uhlamvu lwemali imithetho engavumeli. Alikho ikomiti elizonxenxa, ngoba alikho ikomiti. Ukuphakamisa ikepisi kuzodinga bona kanye abantu ababambe izinhlamvu zemali ukuthi bavote ukuze bazihlambulule, yingakho eminyakeni eyishumi nesikhombisa yengcindezi umkhawulo ungazange ugudluke kanye. Ephepheni ungaqinisekisa konke okunikezwayo ngokwakho, okuyisilinganiso esithembekile igolide elingakaze liphathwe kahle futhi i-fiat ayikwazi ukunikeza ngisho nangokwesimiso.
Ubuphathi esikhundleni sokuqagela
Ake ngiqaphele lapha, ngoba umugqa iphoyinti. Lokhu akuyona ingxabano yokuqagela. Ukuthi intengo izokhuphuka ngenyanga ezayo akuwona nganoma iyiphi indlela umbuzo wenkolo futhi anginaso isithakazelo sokuzenza sengathi kunjalo. Umbuzo wangempela wemfundiso yenkolo mncane kakhulu futhi unzima kakhulu: ingabe umKristu kufanele aqonde imali ayigcinayo futhi acabangele enye indlela ehambisana kangcono nesidingo seBhayibheli sokushintshisana ngokwethembeka? Leyo ngicabanga ukuthi inempendulo yangempela.
Ubuphathi emBhalweni buhlala buthembekile kunoma yini ophathiswe yona. Emfanekisweni wamathalenta inceku egcina ilahliwe akuyena owazifaka engozini. Yilowo ovele wambela imali yenkosi yakhe emhlabathini futhi wayibuyisela ingashintshiwe, ethatha ukuqapha njengokukhetha okuphephile nokulungile kuyilapho kungenjalo ngempela.
Ngakho-ke inselele ethembekile isika izindlela zombili. Ikholwa eliqonda ngokucacile ukuthi imali yalo eyongayo ilahlekelwa inani langempela unyaka nonyaka emalini ewohlokayo kancane kancane futhi engenzi lutho ngakho ngenxa yokuthi lezi zinto lizizwa njengokukhathazeka kwezwe ngaphansi kokunaka kwalo, lingase limane liphindaphinda iphutha laleyo nceku engcwatshiwe. Ukungathembeki lapho ubhekene nokulahlekelwa ongabona ngokusobala ukuthi kuza akubona ubuphathi. Ibukeka kancane nje ngayo. Lapho inkinga ejulile ihlezi nakho konke ukwakhiwa kwemali emaphakathi hhayi nje ngemali eyodwa, ngikubeka lokho ezezimali ezimaphakathi, ubuthakathaka kanye nokutakulwa kwezimali.
Uma ungathanda ukucabanga lokhu njengombuzo kanembeza hhayi njengokuhweba okusheshayo, ungakwazi bhukha ucingo ukuze sikhulume. Ngibamba i-Bitcoin ngokwami, ngisiza abantu baseNingizimu Afrika ukuba bayibambe kahle futhi ngingathanda kakhulu ukuthi unqume kancane nangezizathu ezifanele kunokusheshisa ezingalungile.
Imibuzo ejwayelekile ukubuzwa
Ingabe i-Bitcoin iyahambisana nezindinganiso zobuKristu?
Ukunikezwa okungaguquki kweBitcoin kanye nemithetho esobala ihambisana nokukhathazeka kweBhayibheli ngezisindo ezithembekile nezilinganiso. Ukuthi ukuyiphatha kubonisa ubuphathi obunengqondo noma ukuqagela okungadingekile kuxhomeke ezimweni nezisusa zomuntu. Izakhiwo zezimali ngokwazo zihambisana kakhulu nezimiso zezomnotho zebhayibheli kunohlelo oluvumela izikhungo ezinentshisekelo yezepolitiki ukuthi zenze imali ngaphandle komkhawulo.
IzAga 11:1 zihlangene ngani nemali namuhla?
Ivesi likhuluma ngobuqotho besilinganiso ngokwaso. Ibhalansi engamanga yavumela abathengisi basendulo bakhohlise abantu ababengenayo indlela yokuhlola isikali. Ukwehla kwamandla emali kusebenza ngendlela efanayo, kususa amandla okuthenga kusuka kubalondolozi abajwayelekile kuya ezikhungweni ezikhipha imali entsha, ngaphandle kokuthi abantu abaningi bakubone kwenzeka lokho. Isimiso sezisindo ezithembekile sisebenza kunoma iyiphi isistimu efihla lokho kudluliselwa.
Ingabe amasonto kufanele acabangele ukubamba i-Bitcoin?
Ingxabano ka-Stan Reeve ye-Founders Ministries iwukuthi amasonto kufanele okungenani awuthathele phezulu lo mbuzo. Ibandla elinemali egciniwe ekhuphuka minyaka yonke libuka ikusasa lalo linikeza amandla ngokuthula. Ukunikezwa okungaguquki kwe-Bitcoin kunikeza enye indlela engase igcine lezo zinsiza ngokwethembeka kakhulu ezindaweni ezide. Ukubusa nezimo kunquma ukuthi kufanele yini.
Ingabe lesi sihloko sithi amaKristu kufanele athenge i-Bitcoin?
Cha. Liphikisa ngokuthi amaKristu akufanele abheke eceleni imali ayilondolozayo noma imibuzo yokuziphatha eyiphakamisayo. Ukuthi ubambe i-Bitcoin yisinqumo somuntu siqu esitholwe isimo sakho kanye nezibopho zakho zobuphathi. Impikiswano imayelana nokuqwashisa nobuqotho, hhayi incwadi yezimali. Bhukha ingcingo uma ufuna ukucabangisisa kahle.
Ulungele ukuthola isikhundla sakho se-Bitcoin kahle?
I-SimplB isiza abantu baseNingizimu Afrika ukuthi bathenge futhi babambe i-Bitcoin ngendlela efanele, njengoMmeleli Wezomthetho we-CAEP Asset Managers (FSP 33933).
Bhukha ikholi yokutholwa