Ochwepheshe beBitcoin baseNingizimu Afrika. Ihambisana nomklamo.
Ezomnotho · Ngu I-I-James Caw I-· Ibuyekezwe ngoJuni 2026 · 11 min ifundiwe

Ingabe i-Bitcoin iyibhamuza? Lokho Okuboniswa Ubufakazi Bangempela

Ibhamuza liyimpahla inani layo eligoqayo bese lihlala ligoqiwe. Ngaleso sivivinyo i-Bitcoin ayikaze ibe eyodwa. Yehle ngaphezu kuka-80% ezikhathini ezine ezihlukene futhi ibuyela ekuphakameni okusha njalo. Ama-Tulips awazange akwenze lokho. I-Dot-com stocks ayizange ikwenze lokho. Ukuthola kabusha kuyimpikiswano yonke, futhi yingxenye yegama elithi ibhamuza eliklanyelwe ukwenza ungalinaki.

Ukhiye wokuthatha

Ibhamuza langempela liyavela futhi alibuyi, ngoba into ewumsuka yayingenalo inani elihlala njalo uma i-mania isidlulile. I-Bitcoin ilokhu ibuyela endaweni ephakeme ngemva kokuphahlazeka ngakunye, futhi manje isikwenze izikhathi ezine phakathi neminyaka eyishumi nanhlanu. Inethiwekhi yayo ilokhu isebenza kuzo zonke izimakethe zamabhere, futhi izikhungo ezibucayi zakhiwe izikhundla zangempela kunokuba zibaleke. Ukuntengantenga yinani lokuthola ukuthi impahla entsha eyimali inenani, hhayi ubufakazi bokuthi ayinanzuzo.

Bengilokhu ngikwenza lokhu eNingizimu Afrika kusukela ngo-2016, okusho ukuthi ngihlale namakhasimende phakathi kwalezi zingozi ezimbili ngesikhathi sangempela. Konke ukukhuphuka kwentengo kuletha umbuzo ofanayo emuva, ngokuvamile ovela kumuntu ofuna isizathu sokungabheki eduze. Ilebula liwenza lowo msebenzi ngobunono. Ivumela umuntu ukuthi akhiphe impahla ngaphandle kokuyihlola. Ngakho-ke ake ngithathe umbuzo ngokungathĂ­ sina, ngoba uwufanele, bese ngiwuphendula ngerekhodi kunokuba ngicabange mayelana nama-tulips.

Ukuthi umlando wamanani ubukeka kanjani

Qala ngokuphahlazeka, ngoba lezo yingxenye wonke umuntu ayikhumbulayo. Ngo-2011 i-Bitcoin yagijima yafinyelela cishe ku-$31 yase yehla cishe ngo-94% yaya cishe ku-$2. Lolo uhlobo lokwehla oluqeda izimpahla eziningi ngokuhle. Ayiphelanga le. Ekupheleni kuka-2013 inani lase lifinyelele ku-$1,242, lase lehle lafinyelela ku-$160 phakathi neminyaka emibili elandelayo. Ngo-December 2017 ithinte u-$19,783 ngaphambi kokugaya kuze kufike cishe ku-$3,200 ngo-2018. NgoNovemba 2021 yenza u-$69,000, yase yopha cishe ku-$15,500 ekupheleni kuka-2022. Izikhathi ezine ezihlukene umtshali-zimali othenge i-top top wabuka iningi lemali yakhe ehwamuka.

Manje beka okutholakele eduze kokuphahlazeka. Leyo $3,200 ephansi ngo-2018, okuphansi kwemakethe yebhere enonya eyayinabantu ababhala umlando weBitcoin kuwo wonke amaphepha ebhizinisi, yayisahlezi ngokunethezeka ngaphezu kwe-$1,242 eyayiyi-euphoric top eminyakeni emine ngaphambili. Iphansi lomjikelezo owodwa laliphakeme kunosilingi wowokugcina. I-2022 ephansi ye- $ 15,500 iyodwa ehlukile ethembekile kulowo mthetho, ingena ngaphansi kwenani eliphakeme lika-2017 lama- $ 19,783, futhi ngikusho kahle ngoba umuntu ophikisana nalokhu ngokwethembeka ubiza okuhlukile kunokukufihla. Ekuqaleni kuka-2024 i-Bitcoin yephule ama- $ 73,000, kwathi ekuqaleni kuka-2025 yayisuse ama- $ 100,000 okokuqala ngqa.

Iziqongo ziyakhuphuka, imikhombe ikhuphuka, ngaphezu kweminyaka eyishumi nanhlanu kanye nemijikelezo emine egcwele. Akukhona ukuthi ibhamuza elivele livela libukeka kanjani eshadini.

Kunesigqi ngaphansi kwalezo zinsuku okulula ukusigeja kuze kube yilapho othile ekhomba kuso. Cishe njalo ngemva kweminyaka emine izinga okwakhiwa ngalo izinhlamvu zemali ezintsha linqunywa phakathi, futhi iziqongo ezinkulu ziye zanqwabelana esikhathini esingangonyaka noma ngaphezulu ngemva kokuhlukana ngakunye kwalokhu. Angisoze ngatshela ikhasimende ukuthi umjikelezo uwumthetho wemvelo elingasetha ngawo iwashi. Ibambe izikhathi ezine, okwanele ukuqaphela futhi akwanele ukubheja indlu. Okubalulekile lapha ukuma okukukhiqizayo: ukugijima okubukhali, ukudonsa okujulile, indawo ephakeme, ukuphinda.

Kungani amabhamuza angempela engakwazi ukwenza lokhu

Ukuhlolwa kwebhamuza akukona ukuthi intengo yehla kangakanani. Yilokho okusinda ekwindla.

Lapho amanani entengo ye-tulip yaseDutch ehla ngo-1637, ama-bulb abuyela ekubeni yizimbali ezibiza amasenti ambalwa, ngoba imbali yaba yiyo yonke into eyake yaba yiyo lapho umkhuhlane wokuqagela wephuka. Lapho i-Pets.com kanye ne-Webvan beya ku-zero cishe ngo-2000, baya ku-zero bahlala lapho, ngoba inkampani eshisa ukheshi ingenayo indlela yokwenza inzuzo ayinakho ukubaluleka uma imakethe iyeka ukukholelwa indaba.

Isici esichazayo sebhamuza langempela ukuthi into engaphansi kwentengo iphenduka iyize. Susa i-mania futhi akukho lutho olusele ukubamba.

I-Bitcoin ngaphansi ayihambi emakethe yebhere. Inethiwekhi iwuhlelo lokukhokha olunokunikezwa okungenakunwetshwa, futhi ayinandaba ukuthi intengo yenzani. Ngo-2018 omubi kakhulu nango-2022, amabhlokhi ayelokhu embiwa njalo ngemva kwemizuzu eyishumi noma ngaphezulu, ukuthengiselana kwakulokhu kuxazululeka, i-Ileja yayilokhu iqhubekela phambili. Akekho owayivala ngoba ishadi lalibukeka libi. Isidingo semali esingenakukhushulwa noma sithathwe asishintshi ngenxa yokuthi umqageli okwenye indawo yesikhathi uthukile.

Okubuyisela ukuguquguquka ngokwayo. Okufundwa njengokuziphatha kwebhamuza kuyisignesha yento entsha ngempela ebekwa inani kusukela ekuqaleni emhlabeni wonke ngesikhathi esisodwa. Asikho isibonelo sempahla ephethe idijithali entulekayo ethola inani layo ezimakethe ezivulekile, ngakho imakethe ikwenza ngendlela kuphela engakwenza ngayo, ngokuzwakalayo nasesidlangalaleni nangokushintshashintsha okukhulu. Ngibhale ngokuthi kungani lokho kuyisici senqubo yokutholwa kunokuba kube nenkinga okushiwo ukuguquguquka kweBitcoin empeleni, nokuthi kungani ama-swings encipha njengoba impahla ivuthwa Ukuguquguquka kwe-Bitcoin komongo. Inguqulo emfushane ukuthi ekuqaleni, izimakethe ezincanyana zihamba ngobudlova, futhi izimakethe zakuqala ze-Bitcoin zazincane njengazo zonke emlandweni.

Izikhungo azijahi imfashini

Lapha kulapho ithisisi yebhamuza iba nzima khona.

Ekuqaleni kuka-2024 uBlackRock, umphathi wempahla omkhulu kunabo bonke emhlabeni, wethula indawo ye-Bitcoin exchange-traded fund (ETF). I-Fidelity iqhube ibhizinisi lokugcinwa kwempahla yedijithali kusukela ngo-2018. Isu, inkampani eyayibizwa ngokuthi i-MicroStrategy, yakhe umgcinimafa wezinhlamvu zemali ezingaphezu kwezinkulungwane ezingamakhulu amabili futhi yahlela ishidi layo lebhalansi elizungezile. Azikho kulezi amafemu ezinomlando wokunqwabelanisa emigwaqweni eqagelayo phezulu.

Ngamunye wabo ugijima amaqembu azinikele ayingozi aqashwe abantu abaphela imisebenzi yabo uma budedengu. Labo bahlaziyi babheka umlando ofana ncamashi wokudonsela phansi engisanda kudlula kuwo, ukuwa okufanayo okungama-94% no-80% okukhonjwa ngabangabazayo, futhi bafinyelela esiphethweni esihlukile. Baphatha i-Bitcoin njengempahla yemali evelayo esetshenziswa ngempela ekulondolozeni imali. Lokho akubenzi balungile, futhi angisoze ngagqoka izithakazelo zesikhungo njengobufakazi. Kusho ukuthi noma ubani ophikelelayo ukuthi lokhu kuyigwebu manje kufanele achaze ukuthi kungani ochwepheshe bezingcuphe ezisezingeni eliphezulu ezikhungweni ezimbalwa ezilondoloza kakhulu kwezezimali bonke benza iphutha elifanayo elibizayo ngesikhathi esisodwa. Lokho kuwukuphakamisa okusindayo kunalokho okuzwakalayo.

Izinhlaka ezizwakalayo

Izindlela ezimbili zokubuka impahla zibambe kangcono kunendaba yebhamuza, futhi zilingana nerekhodi kunokuba zilwe nayo.

Esokuqala esokutholwa. ULyn Alden uchaza i-Bitcoin njengehamba ku-S-curve ende, isuka kwabaqalayo ukuya kwabatshalizimali abavamile iye ezikhungweni, futhi, okungenzeka, iye ezikhungweni zengcebo ezizimele. Iqembu ngalinye elisha elifikayo liletha imali eyengeziwe kanye nezimakethe ezijulile, futhi izimakethe ezijulile zishintshashintsha kancane. Ukungaguquguquki okungalawuleki kwemijikelezo yokuqala bekuwukungabi namali okuncane okuphushwa idlanzana labahlanganyeli, yingakho unyaka ka-2021 ubezolile kuno-2017 futhi u-2017 ubezolile kuno-2013. Isitayela semijikelezo sibheke ekuzinzeni, hhayi kude nakho, okuphambene nalokho obungakulindela kukukhwabanisa okuphelelwa abathengi abasha.

Okwesibili ukushoda, futhi iSaifedean Ammous ikubeka ngokusobala kuThe Bitcoin Standard. Impahla enokunikezwa okungaguquki kwangempela iheha imali engase iphelelwe ezinye izindawo zokucasha. Sonke isitolo esiyimbangi yenani singamba, siphrinte noma sikhiphe okwengeziwe ngokwaso uma intengo isebenza. Abathuthukisi bezakhiwo bayakha. Abavukuzi bavula amashafu amasha. Amabhange amakhulu andisa ukunikezwa kwemali. I-Bitcoin ayikwazi ukwenza lokho, ngoba ikhephu yezinhlamvu zemali eziyizigidi ezingamashumi amabili nanye iphoqelelwa yiwo wonke amanodi agcwele asebenzisa isofthiwe futhi asikho inani lesidingo esingakhuluma ngalo ukuze kukhiqizwe okwengeziwe. Uma ikhephithali ifuna okuthile okungeke kuhlanjululwe ngaphansi kwayo, ukunikezwa okungaguquki ngempela kudonsa ingxenye ephuma kukho konke usayizi wayo. Lokho kudonsa akukona ukuhlanya. I-arithmetic.

Kumuntu waseNingizimu Afrika impikiswano incane kakhulu kunanoma yimuphi omunye umuntu. I-Reserve Bank ihlose ukugcina ukwehla kwamandla emali kuphakathi kuka-3 no-6%, okuyindlela ehloniphekile yokusho ukuthi irandi lenzelwe ukuthi lilahlekelwe amandla amancane okuthenga minyaka yonke ngamabomu, futhi lenze okungaphezulu kakhulu kokuncane esikhathini sokuphila kwami. Irandi lisuke ku-R14 laya edollar ekupheleni kuka-2019 laya ku-R18.70 eminyakeni emihlanu kamuva. Isilondolozi eGeorge noma eGoli esibuka leso silayidi asikhethi phakathi kwesasasa nokuphepha.

Bakhetha ukuthi yikuphi ukuguguleka okufanele bakwamukele.

Setha uhlobo lwemali olwakhelwe ukuba lube buthaka ngokumelene nempahla eyakhiwe ukuze inganwetshwa, futhi ukuchaza umphumela njengebhamuza ligeja okwenzekayo ngempela. Yingakho futhi ngigcina ukuqondisa amaklayenti kude ekuhwebeni ama-swing futhi ngibheke ekubambeni imijikelezo, icala engilenza ngokugcwele kungani ukubamba isikhathi eside kuyisu elithembeke kakhulu le-Bitcoin.

Akukho kulokhu okusho ukuthi intengo ngeke yehle kanzima futhi. Kuzokwenza. Okushoyo ukuthi ukuwa kanzima akufani nokuvela, futhi iminyaka eyishumi nanhlanu edlule idweba umugqa ocacile phakathi kwakho kokubili.

Izingozi eziqotho

Ukuthatha lo mbuzo ngokungathi sĂ­na kusho ukungasheshi ubungozi bangempela ekugcineni. I-Bitcoin isengahluleka. Iphutha elibalulekile kuphrothokholi, ikhefu ku-cryptography eyisisekelo ukuthi ukuthuthukiswa akukwazanga ukuphendula ngesikhathi, noma ukulawulwa komhlaba wonke okudidiyelwe okwenze kungenzeki ukuthengiselana ngakunye kungenza umonakalo wangempela, futhi ngeke ngenze sengathi ngivala ukuthengisa. Engizokusho ukuthi inethiwekhi iqhube ngokuqhubekayo kusukela ngoJanuwari 2009 ngaphandle kwalabo abayiphulayo, futhi irekhodi leminyaka eyishumi nanhlanu ngaphansi kokuhlaselwa komphakathi njalo kuwubufakazi, ngisho noma kungesona isiqinisekiso.

Ugibe oluvame kakhulu akuyona iphrothokholi. Ngumuntu oyibambile. Indaba yebhamuza yenza umsebenzi wayo omubi kakhulu hhayi ngokukholisa abantu ukuthi i-Bitcoin ayinalutho kodwa ngokubenza bathenge okungaphezulu ku-adrenaline futhi badayise okuphansi ngokuzisola, okuyiphethini engiyiqaqa ukwesaba ukuphuthelwa yi-Bitcoin. Impahla ayikaze igoqwe unomphela. Inqwaba yabatshalizimali ngabanye baye, ngokwenza iphutha umjikelezo weminyaka emine wohlelo lokuceba ngokushesha. Umsebenzi wami kakhulu ukuvimba lokho kungabi nguwe.

Thola isikhundla sakho se-Bitcoin kahle.

I-SimplB isiza abantu baseNingizimu Afrika ukuthi bathenge, bavikele futhi bahlele i-Bitcoin ngendlela ehambisanayo, njengoMmeleli Wezomthetho we-CAEP Asset Managers (FSP 33933).

Khuluma nami ngawo wonke umjikelezo

Imibuzo ejwayelekile ukubuzwa

Ingabe i-Bitcoin ike yalahlekelwa ngama-80% yenani layo?

Yebo, izikhathi ezine ezihlukene, futhi enye yalezo zinkinga yayisondele kuma-94%. Into ehlukanisa i-Bitcoin nebhamuza elijwayelekile yilokho okwenzeka ngokulandelayo. Ngaso sonke isikhathi, intengo ibuyele ekuphakameni okusha kwezikhathi zonke. Ama-Tulips, amasheya e-dot-com kanye nezibambiso ze-subprime azizange zilulame, ngoba kwakungekho lutho olusele ngaphansi kwazo lapho i-mania idlula. Ukuthola kabusha iphoyinti ledatha elinqumayo.

Kungani i-Bitcoin iguquguquka kangaka uma ingeyona ibhamuza?

Ngoba impahla entsha yangempela inenani layo kusukela ekuqaleni yizimakethe zomhlaba, futhi izimakethe zakuqala ezincane zishintshashintsha kakhulu. Njengoba imali eyengeziwe ifika futhi abanikazi abaningi behlala iminyaka benganyakazi, ama-swings ayancipha. I-Bitcoin yahamba kancane ngobudlova ngo-2021 kunango-2017, futhi ngaphansi ngo-2017 kunango-2013. Isiqondiso ngokuhamba kwesikhathi sibheke ekuzinzeni, hhayi kude nakho, okuphambene nokukhwabanisa okuphelelwa abathengi.

Ingabe i-Bitcoin isakwazi ukuya ku-zero?

Eqinisweni, yebo, futhi ngeke ngenze sengathi ngenye indlela. Iphutha elibalulekile lephrothokholi, ukwehlukana kombhalo oyimfihlo oyisisekelo ukuthuthukiswa okungeke kuphendule ngesikhathi, noma ukulawulwa komhlaba wonke okwenza kungenzeki ukusetshenzwa kungenza ngamunye umonakalo wangempela. Akekho kubo obukeka eseduze. Inethiwekhi isebenze ngokuqhubekayo kusukela ngoJanuwari 2009 ngaphansi kokuhlaselwa njalo komphakathi. Lokho kuwubufakazi, akusona isiqinisekiso.

Kungani abanye abatshalizimali abakhulu besakubiza ngokuthi i-bubble?

Ngokuvamile ngenxa yokuthi i-Bitcoin ayinakho ukuhamba kwemali, ayikho imali etholwayo futhi ayinayo umkhiqizi omaphakathi, okuwukuphikisa okufanele okuvela kunoma ubani oqeqeshelwe ukwazisa impahla ngokwehlisela izinzuzo zesikhathi esizayo. Kodwa i-Bitcoin ayikona ukulingana. Ukusebenzisa imodeli yokugeleza kwemali enesaphulelo kumpahla yemali kuyiphutha lesigaba. Umbuzo wangempela ukuthi ngabe isebenza njengemali, hhayi ukuthi izosinda yini endleleni yokulinganisa eyakhelwe izinkampani.

Funda ngokulandelayo